Gekleed per Dynastie
Wat je droeg in het keizerlijke China vertelde de wereld precies wie je was — je sociale klasse, je beroep, je etniciteit en welke 朝代 (cháodài) — dynastie — je diende. Kledingvoorschriften waren in de wet vastgelegd, gehandhaafd door ambtenaren en zeer serieus genomen. Het verkeerd dragen van een kleur, een stof of een hoed kon straffen met zich meebrengen variërend van geseling tot verbanning.
Mode in China was nooit alleen maar mode. Het was politiek, identiteit en ideologie verweven in stof. Meer hierover in Het Keizerlijk Examen: Het Eerste Gecertificeerde Toets ter Wereld.
Han-dynastie: De Geboorte van Hanfu
De term 汉服 (hànfú) — letterlijk "Han-kleding" — verwijst in brede zin naar de traditionele kleding van de Han etnische meerderheid in China, maar de klassieke vorm kristalliseerde tijdens de Han-dynastie (汉朝 Hàn Cháo, 206 v.Chr. – 220 n.Chr.). De basisstructuur was een kruisende halsrok (交领 jiāolǐng) die rechts over links omgewonden werd en met een ceintuur in plaats van knopen werd vastgemaakt. Dit rechts-over-links detail was cultureel significant — "barbarijne" volken werden geassocieerd met links-over-rechts omwikkeling, en je rok verkeerd dragen was een politieke verklaring.
Kleding uit de Han-dynastie had een relatieve egalitaire snit, maar was strikt hiërarchisch in materiaal. Gewone mensen droegen hennep of ruwe katoen in ongeverfd bruin of wit. Handelaren, ondanks hun rijkdom, mochten wettelijk geen zijde dragen — een regeling die was ontworpen om sociale grenzen te behouden tussen de 科举 (kējǔ) intellectuele elite en de handelsklasse. Ambtenaren droegen zijde in kleuren die door rang waren vastgesteld. De 皇帝 (huángdì) — Keizer — monopoliseerde bepaalde tinten geel en paars.
De mode van vrouwen in de Han-periode gaf de voorkeur aan een lange, vloeiende rok genaamd de 曲裾 (qūjū), die rond het lichaam in een spiraal omwond was. Overgebleven terracotta figuurtjes tonen vrouwen met uitgebreide kapsels vastgemaakt met jade en gouden ornamenten — een voorproefje van de traditie van haar als statussymbool die in latere dynastieën zou toenemen.
Tang-dynastie: Cosmopolitane Glamour
Als de Han de fundamenten van de Chinese mode definieerden, duwde de Tang-dynastie (唐朝 Táng Cháo, 618–907 n.Chr.) het naar de meest spectaculaire hoogten. Tang Chang'an was de meest cosmopolitane stad ter wereld, en de mode weerspiegelde het zelfvertrouwen van een beschaving op zijn hoogtepunt.
De mode voor vrouwen in de Tang-periode was gedurfd volgens de normen van elke periode. Hoge taille rokken (齐胸襦裙 qíxiōng rúqún) met laag uitgesneden tops vertoonden een niveau van décolleté dat zowel eerdere als latere Chinese perioden zou hebben geschaokt. Vrouwen droegen mannenkleding voor het paardrijden — een praktijk mogelijk gemaakt door de relatieve genderopenheid in de Tang-samenleving (niet toevallig was dit het tijdperk van Wu Zetian). Buitenlandse mode uit Centraal-Azië, Perzië en India werd gretig overgenomen: puntige hoeden, tunieken met smalle mouwen en laarzen vervingen de traditionele Chinese slippers onder de trendsettende elite.
Make-up was uitgebreid en theatraal. Witte gezichtspoeder, vermiljoen lipkleur en geschilderde schoonheidsvlekken (花钿 huādiàn) aangebracht op het voorhoofd creëerden looks die moderne kijkers als verrassend dramatisch beschouwen. Schilderijen uit de Tang-periode tonen wenkbrauwstijlen die variëren van dun en gebogen tot dikke motvlindervormen — de mode voor wenkbrauwen veranderde snel, met minstens tien verschillende stijlen gedocumenteerd in één eeuw.
Song-dynastie: Elegante Beheersing
De Song-dynastie (宋朝 Sòng Cháo, 960–1279) trok zich terug van de flamboyantie van de Tang naar een meer ingetogen esthetiek die de Neo-Confuciaanse nadruk op morele verfijning boven zintuiglijke vertoning weerspiegelde. Kleuren werden gedempt — zachte groenen, bleke blauwtinten en subtiele patronen vervingen de levendige rood- en goudtinten van het Tang-palet.
Dit was ook de periode waarin voetbinding (缠足 chánzú) wijdverbreid werd onder de bovenklassen — een praktijk die bijna duizend jaar zou aanhouden. De oorsprongen van voetbinding worden betwist, maar tegen de tijd van de Song-periode werden kleine voeten (三寸金莲 sāncùn jīnlián, "drie-inch gouden lotussen") als essentieel voor vrouwelijke schoonheid onder elitefamilies beschouwd. De praktijk was fysiek bruut — het breken van de boog en het ondervouwen van de tenen — en steeds universeler onder Han-vrouwen, hoewel sommige etnische minderheden en arbeidersvrouwen ontsnapten aan deze praktijk.
Yuan en Ming: Mongoolse Invloed en Han Herleving
De Mongoolse Yuan-dynastie (元朝 Yuán Cháo, 1271–1368) introduceerde Centraal-Aziatische elementen: hoge hoeden, met bont afgewerkte roben en laarzen werden mode onder zelfs etnische Han. De Mongoolse heersende klasse handhaafde hun eigen onderscheidende kledingvoorschriften — vilten hoeden, leer en tunieken voor ruiters — waardoor een visueel onderscheid tussen heersers en onderdanen ontstond.
De Ming-dynastie (明朝 Míng Cháo, 1368–1644) herstelde opzettelijk de mode van de Han-Chinezen als een politieke verklaring tegen de Mongoolse culturele invloed. De drakenrok (龙袍 lóngpáo) werd het kenmerkende kledingstuk van de keizer — een magnifieke creatie geborduurd met draken met vijf klauwen, wolken en golven die maanden van gespecialiseerde naaiwerk vereisten. De roben van ambtenaren hadden geborduurde "mandarijnvakken" (补子 bǔzi) die specifieke vogels of dieren weergegeven die hun rang aangaven — kraanvogels voor civiele ambtenaren, tijgers voor militaire.
Qing-dynastie: De Queue en de Qipao
De Manchu-verovering die de Qing-dynastie (清朝 Qīng Cháo, 1644–1912) vestigde was, onder andere, een mode-revolutie opgedrongen met het zwaard. De nieuwe heersers publiceerden de "Queue Order" (剃发令 tìfà lìng), die alle Han-Chinese mannen vereiste om de voorkant van hun hoofd te scheren en een lange gevlochten queue aan de achterkant te laten groeien, op straffe van de dood. De slogan was meedogenloos: "Hou je haar, verlies je hoofd; hou je hoofd, verlies je haar."
De queue werd door veel Han-Chinezen verafschuwd als een symbool van verovering — en de gedwongen verwijdering ervan in 1912 was een van de eerste acties van de nieuwe Republiek. Maar de Manchu-geïnspireerde mode die tijdens de Qing ontstond produceerde de qipao (旗袍 qípáo), oorspronkelijk een losse Manchu-kleding die door de kleermakers in Shanghai in de jaren 1920 werd omgevormd tot de nauwsluitende jurk die nu wereldwijd iconisch is.
De Moderne Hanfu Herleving
Vandaag de dag is er een groeiende beweging van jonge Chinezen die hanfu herleeft als dagelijkse kleding — deels cultureel trots, deels esthetische beweging, deels verzet tegen de dominante Westerse mode. Hanfu-festivals trekken duizenden deelnemers die gekleed zijn in nauwkeurig onderzochte historische stijlen. Het is een opmerkelijke case van een beschaving die door de 丝绸之路 (Sīchóu zhī Lù) van de tijd terugreikt om een visuele identiteit terug te vorderen die meerdere veroveringen en revoluties hebben geprobeerd te wissen.
---Je vindt het misschien ook leuk:
- Traditionele Chinese Geneeskunde: 3.000 Jaar van Geneesfilosofie - De Militaire Strategieën en Sleutelflachten van Oude Chinese Dynastieën - Wat Gewone Mensen Eten in het Oude China (Het Was Niet Wat Je Denkt)